Szanowni Państwo,

Zapraszamy na konferencję Szkolnictwo artystyczne w Polsce Odrodzonej, która odbędzie się 6-7 grudnia 2018,
w Akademi Sztuk Pięknych w Warszawie
Ul. Wybrzeże Kościuszkowskie 37/39

Program konferencji

Zaproszenie

Z poważaniem,
Dorota Nowok

MKHiTS
ASP w Warszawie


Niepodległość i nowoczesność

LXVII Ogólnopolska Sesja Naukowa

Stowarzyszenia Historyków Sztuki

Szczecin, 22–23 listopada 2018

 

 

22 listopada 2018, czwartek

Obrady w gmachu Muzeum Narodowego w Szczecinie, ul. Wały Chrobrego 3, sala konferencyjna

 

10.00–11.00

Otwarcie sesji oraz otwarcie wystawy Niepodległość i nowoczesność. Wystawa plakatu ze zbiorów Muzeum Polskiego w Ameryce, Chicago

 

Moderacja: Lech Karwowski

Piotr Juszkiewicz, Modernizacja, nacjonalizm, niepodległość. Genealogia nowoczesności w polskiej sztuce XX wieku

Wojciech Włodarczyk, Niepodległość i nowoczesność. Proces i pojęcie

 

11.00–12.20

Moderacja: Wojciech Włodarczyk

Agnieszka Świętosławska, Mieszczański patriotyzm? Nowa ikonografia narodowowyzwoleńcza w sztuce polskiego biedermeieru

Ewa Rybałt, Metropolita Andrzej Szeptycki na zapomnianym portrecie Jacka Malczewskiego – próba lektury ikonologicznej

Małgorzata Geron, U progu niepodległości. Pytanie o rolę sztuki w kręgu formistów

Iwona Brandys, Scenograf Wincenty Drabik w dziele tworzenia polskiej sceny narodowej. Romantyk, ekspresjonista czy futurysta polskiej scenografii?

 

12.20–12.30

Dyskusja

 

12.30–12.45

Przerwa kawowa

 

12.45–13.45

Moderacja: Jörg Hackmann

Diana Wasilewska, Między „alternatywnym modernizmem” a „intelektualnym piecuchostwem” – krytyka artystyczna międzywojnia wobec faszystowskiego modelu sztuki państwowotwórczej i mecenatu artystycznego ówczesnej Italii

Bernadeta Stano, Artysta na budowie nowoczesnego państwa. Industrializacja – motyw z wyboru czy z konieczności?

Katarzyna Nowakowska-Sito, Przerwana sztafeta – wokół malarskich cykli przemysłowych Rafała Malczewskiego 1934–1939

 

13.45–14.15

Dyskusja

 

14.15–15.15

Przerwa obiadowa

 

15.15–16.15

Moderacja: Piotr Juszkiewicz

Anna Sylwia Czyż, Motywy niepodległościowe w dekoracji najstarszych „Polish Cathedrals” (USA)

Aleksandra Sumorok, Architektura – Sztuka – Wnętrze. Socrealizmy, modernizacje; przestrzenie negocjacji na łódzkiej uczelni artystycznej (1945–1954)

Jakub Banasiak, Druga odwilż. Przemiany państwowego systemu sztuki 1986–1989

 

16.15–16.30

Przerwa kawowa

 

16.30–17.30

Moderacja: Rafał Makała

Jakub Lewicki, Koncepcje odbudowy kraju z lat 1914–1925 jako przejaw poszukiwań połączenia tradycji z nowoczesnością

Olga Desperak, Ognisko Obrony Niepodległości im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Częstochowie jako żywy pomnik 10. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości oraz inicjatywa modernizacji życia sportowego mieszkańców

Piotr Fiuk, Architektura niepodległej Polski po 1918 roku (Warszawa, Gdynia, COP).

Nurty architektury monumentalnej i modernistycznej na tle państw „odrodzonych” i powstałych po zakończeniu I wojny światowej w Europie Środkowej i Wschodniej

 

17.30–18.00

Dyskusja

 

19.00

Muzeum Narodowe w Szczecinie – Muzeum Historii Szczecina, ul. Księcia Mściwoja II 8

Wręczenie nagród im. ks. prof. Szczęsnego Dettloffa i prof. Jerzego Łozińskiego oraz spotkanie koleżeńskie

 

23 listopada 2018, piątek

Obrady w gmachu Muzeum Narodowego w Szczecinie, ul. Wały Chrobrego 3, sala konferencyjna

 

10.00–11.20

Moderacja: Szymon Piotr Kubiak

Aneta Borowik, Nowoczesność w architekturze Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej

Małgorzata Korpała, Nowoczesne malarstwo w zabytkach jako manifestacja nowych gustów i przejaw modernizacji

Justyna Kamińska, W stronę nowoczesnej polskiej praktyki konserwatorskiej u progu odzyskania niepodległości – renowacja kościoła św. Jakuba w Sandomierzu w latach 1907–1909

Aleksander Jankowski, Echa stylu narodowego doby odrodzonego państwa w zabytkowych świątyniach drewnianych Wielkopolski

 

11.20–11.40

Przerwa kawowa

 

11.40–12.20

Moderacja: Anna Sylwia Czyż

Paulina Korneluk, „Rosyjski kompleks” – Kamienica „Dom Księcia” w Częstochowie i jej modernistyczna przebudowa jako wyraz repolonizacji miasta w okresie II Rzeczypospolitej

Wioleta Pieńkowska-Kmiecik, Artyści w Gdańsku między wojnami

 

12.20–13.00

Dyskusja

 

13.00–14.20

Przerwa obiadowa

 

14.20–15.40

Moderacja: Katarzyna Nowakowska-Sito

Rafał Makała, Patriotyczne i modernizacyjne motywacje w architekturze Szczecina w XX w.

Małgorzata Gwiazdowska, Ochrona i konserwacja zabytków Szczecina po 1945 roku

Barbara Ochendowska-Grzelak, Odbudowane – nieodbudowane. Zabytki elementem budowania świadomości, na przykładzie powojennych losów Zamku Książąt Pomorskich i Teatru Miejskiego w Szczecinie

Jörg Hackmann, Jak budować polską historię Szczecina? Od narodowych do hybrydowych konstrukcji

 

15.40–16.00

Przerwa kawowa

 

16.00–17.20

Moderacja: Lech Karwowski

Joanna Filipczyk, Muzealne kolekcje współczesnego malarstwa polskiego jako narzędzie „repolonizacji” Śląska po 1945 roku

Szymon Piotr Kubiak, Marian Tomaszewski i propaganda wizualna Szczecina 1945–1950

Grażyna Ryba, Interpretacja historii zapisana w obrazach na drzwiach polskich kościołów

Barbara Maria Gawęcka, Rekonstrukcje pomników poświęconych Legionistom w Kielcach i w Radomiu

 

17.20–18.00

Dyskusja

 

Czas trwania referatów: maksymalnie 20 min

 

18.00–18:30 Przerwa kawowa

18.30–20.00

Pokaz filmu „Było sobie Pomorze” (2018), reż. Michał Majerski

Rozmowa z reżyserem

Prowadzenie: Dariusz Kacprzak

 

24 listopada 2018, sobota

Gmach Muzeum Narodowego w Szczecinie, ul. Wały Chrobrego 3

 

10.00–10.45

Zwiedzanie wystawy Sztuka szczęśliwych ludzi. Malarstwo na Bornholmie w XIX i XX wieku

Oprowadzanie: Beata Małgorzata Wolska

 

11.00–16.00

Zwiedzanie wystaw stałych i czasowych w gmachach Muzeum Narodowego w Szczecinie:

Centrum Dialogu Przełomy

Muzeum Tradycji Regionalnych

 

Zwiedzanie Szczecina

 


Szanowne Koleżanki, Szanowni Koledzy,

Osoby planujące udział z referatem w Ogólnopolskiej Sesji SHS 2018 w Szczecinie proszę o nadsyłanie zgłoszeń do 10 lipca br. Proszę dołączyć informację, skąd będą Państwo jechać i dokąd wracać oraz jakim środkiem lokomocji, ewentualnie podać koszty biletów. Proszę także podać daty potrzebnych noclegów: 21/22.11, 22/23.11, 23/24.11. Umożliwi  to właściwą organizację środków finansowych.

Przedłużony termin  nadsyłania zgłoszeń podyktowany jest moim udziałem  w objeździe SHS do Anglii w dniach 24.06. – 8.07.br.

Z koleżeńskim pozdrowieniem
Ewa Gwiazdowska

 


 

Doroczna sesja naukowa Stowarzyszenia Historyków Sztuki odbędzie się w Szczecinie w dniach 22-23 listopada 2018 roku. Organizatorem sesji jest Oddział Szczeciński SHS.

 

Program sesji opiera się na dwóch założeniach:
1. Wybór miejsca naszej konferencji ma zwrócić uwagę na pojemność pojęcia niepodległości, jego inspirującą zawartość. Pożądane byłoby zastanowienie się nad fenomenem niepodległości, początkami artystycznej refleksji nad nią, relacjami między dążeniem do wyzwolenia a sztuką, ale nie tylko w perspektywie politycznej czy militarnej. Takim właśnie ujęciom powinien sprzyjać wybór Szczecina, a nie miejsc tradycyjnie wiązanych z wydarzeniami 1918 roku. Jest to miejsce, które nie ma żadnego bezpośredniego związku z historią odzyskania niepodległości w 1918, i zarazem region Polski o najsłabszych więziach historycznych z monarchią Piastów, oraz I i II Rzeczpospolitą. W 1945 roku, po włączeniu w granice państwa polskiego, znalazł się w ideowej próżni. Stał się w ten sposób potencjalnie polem refleksji – również artystycznej – nad legitymizacją nowych granic, w których niepodległość rozumiana była jako nowoczesność w duchu ideologii lewicowych. Było to miejsce rzeczywistej realizacji nowego mitu założycielskiego. Na polityczny mit ”Polski od nowa” nakładała się tradycyjna myśl wywodząca się z kręgów narodowych o granicy polskiej na Odrze i Nysie („ziemie piastowskie”). Ten węzeł ideologiczny, w którym sztuce przeznaczano istotną rolę w budowaniu świadomości, a więc istotną funkcję polityczną, jest nadal nie wyeksploatowanym polem historii sztuki, wskazującym na mniej lub bardziej uświadomione uwikłanie sztuki w procesy ideowo-polityczne. Szczególnie poprzez szeroko rozumiane procesy inwestycyjne, w tym organizacje pracy artystów, czyli umiejscowienie życia artystycznego w społecznym podziale pracy i jej finansowanie.

 

2. Drugie założenie wynika z sąsiedztwa stulecia naszej niepodległości z dominującym nurtem współczesności jakim jest tendencja modernizacyjna. Nowoczesność i związana z nią idea emancypacji narodziły się w czasach Oświecenia. Moment upadku Rzeczypospolitej nakłada się na oświeceniowe projekty uzdrowienia Polski. Splot tych okoliczności objawił się ze szczególną siłą w II RP ale także w planach władz PRL, a więc w czasach, kiedy idea awangardy uzyskiwała swoje dominujące miejsce w polskiej refleksji historyczno-artystycznej. Również III RP odwoływała się będzie w projektach transformacyjnych do modernizacyjnej utopii szczególnie w wymiarze kulturowym. Modernizacja i niepodległość narodowa, mogą pozostawać względem siebie w opozycji, lub przeciwnie. Nacjonalistyczna ideologia państwa jako „naturalnej” formy egzystencji narodu w oczach w zależności od zajmowanego stanowiska politycznego może wydawać się nowoczesna lub anachroniczna.
Te dwa założenia nie ograniczają innych propozycji, zwłaszcza takich, które będą miały na myśli bardziej systemowe cele i będą obejmowały dłuższe jednostki chronologiczne czy trudne problemy periodyzacji najczęściej wywiedzione z historii politycznej. Ważne wydaje się także zwrócenie uwagi na wyzwania metodologiczne z jakimi historyk sztuki świadomy narzędzi nowej humanistyki będzie musiał się zmierzyć podejmując problematykę politycznej niepodległości.
Należy wziąć po uwagę, że problem „niepodległości/nowoczesności” może być pojmowany zarazem opozycyjnie jak i komplementarnie, i ulec komplikacji w zależności od spotkania z różnymi siatkami pojęciowymi. Temat może być bowiem sprecyzowany bardzo różnie. Patrząc od strony artysty może to być psychologiczny konflikt wewnętrzny. Na poziomie deklaracji ideowych rzecz dotyczy komplementarności lub niespójności zawartych w programach artystycznych.
Na poziomie realizacji artystycznych jest to rzecz niespójności lub harmonii formy artystycznej. Inaczej będą się manifestować idee polityczne w zależności od osobistych inklinacji artysty, inaczej w przypadku realizacji zamówienia, w którym artysta występuje jako ekspert od wizualizacji, niezależnie od swych przekonań.
W sztuce o przeznaczeniu politycznym może występować konflikt między zleceniodawcą a artystą, lub pełna symbioza. Może to być konflikt ukryty lub jawny; może zostać ujawniony w otwartym dyskursie, lub pojawić się na poziomie „wewnętrznych sprzeczności” realizacji. Również sztuka niezaangażowana politycznie może okazać się wypowiedzią polityczną nie wprost, jako deklaracja sztuki jako sfery przeciwstawnej ideom politycznym, lub świadectwo niepisanej umowy o podziale „terytoriów politycznych”.
Tak zakreślony temat ukazuje problemowe spektrum jako niemożność ucieczki sztuki od polityki, i wskazuje na potencjalny konflikt miedzy tym co jest nowoczesnością w sztuce a nowoczesnością w polityce, co jest wolnością artystyczną a co jest obowiązkiem artysty jako członka wspólnoty narodowej, jako obywatela; i z drugiej strony jako obrońcy sztuki przed upolitycznieniem, lub przeciwnie jako walczącego o sztukę zaangażowaną, na co nakłada się pytanie: służba czy służebność?
Geopolityczne zamieszanie, które w naszym kraju przybiera postać sporu – często gwałtownego – o sens i role niepodległości i nowoczesności sprzyja spojrzeniu na sztukę pod kątem specyficznego dla artystów udziału w starciu koncepcji politycznych i społecznych.

 

Organizatorzy informują, że zgłoszenia zawierające skrót wystąpień (maksymalnie 1 strona) wraz z danymi kontaktowymi i afiliacją, należy nadsyłać do dnia 30 czerwca 2018 r. na adres: e.gwiazdowska@muzeum.szczecin.pl lub pocztą tradycyjną na adres Oddziału Szczecińskiego SHS: ul. Staromłyńska 27, 70-561 Szczecin. Szczegółowe informacje: Ewa Gwiazdowska, sekretarz O/Szczecińskiego SHS: tel. 797 705 218.

 


Komunikat Biura Zarządu Głównego SHS

Szanowni Państwo

Od pewnego czasu Biuro Zarządu Głównego SHS stara się utworzyć archiwum wydawnictw Stowarzyszenia Historyków Sztuki.

W archiwum tym chcemy zgromadzić wszystkie pozycje wydane przez Stowarzyszenie, pozycje wydane przez inne instytucje a zawierające materiały z sesji organizowanych lub współorganizowanych przez Stowarzyszenie, albo też tytuły, których wydanie współfinansowane było ze środków naszego Stowarzyszenia. Interesują nas także inne , nawet drobne , materiały „firmowane” lub dokumentujące działalność SHS ( np. pocztówki, foldery itp. ).

Poniżej podajemy tytuły pozycji, które już znajdują się na naszej półce.

Jeśli posiadają Państwo w swoich zasobach inne wydawnictwa spełniające w/w warunki bardzo prosimy o przekazanie egzemplarzy dla tworzonego archiwum.

Ewa Staszewska

 

NIEDZICA

  • Zamek w Niedzicy, Kraków 1987
  • Dwór w cieniu zamku. Marceli Drohojewski dziedzic na Czorsztynie o sobie samym w roku 1901, Nowy Sącz 1988
  • Budujemy Zamek Dunajec w Niedzicy, 1944
  • Dookoła jeziora Czorsztyńskiego i w Pieniny, FORMA, Kraków 1998
  • Zamek Dunajec w Niedzicy, 2006
  • Studia z dziejów kościoła Św. Bartłomieja Apostoła w Niedzicy, UNUM, Kraków 2006
  • Opowieści Franciszka VHS
  • Siedem wieków zamków. Lubowla i Dunajec, 2012
  • druki drobne ( foldery, pocztówki, kalendarze itp. )

KRAKÓW

  • Sztuka baroku, 1991
  • Sztuka Krakowa i Galicji w wieku XIX, 1994
  • Sztuka XVII wieku w Polsce, W-wa 1994
  • Sztuka Kresów Wschodnich, 1994
  • Między gotykiem a barokiem. Sztuka Krakowa XVI i XVII wieku, 1997
  • Festina Lente, 1998
  • O konserwacji prezbiterium kościoła Mariackiego w Krakowie, 1998
  • Katedra krakowska w czasach nowożytnych (XVI-XVIII w.), 1999
  • Kościół w Binarowej, Rzeszów 2004
  • Cmentarze Krakowa, 2004

GÓRNOŚLĄSKI

  • O sztuce Górnego Śląska i przyległych ziem małopolskich, 1993
  • Nie zachowane kościoły drewniane Górnego Śląska, 2001
  • Witraże na Śląsku, 2002
  • Oblicza secesji, 2006
  • Oblicza sztuki 20-lecia międzywojennego na obszarze obecnego woj.śląskiego, 2011
  • Sztuka to wolność wyboru, prawo do przeżycia i wzruszenia. Stanisław Oczko – historyk sztuki i malarz, 2013

WROCŁAW

  • O sztuce sepulkralnej na Śląsku, Wrocław 1997
  • Z dziejów rysunku i grafiki na Śląsku oraz w kolekcjach i zbiorach ze Śląskiem związanych, Wrocław 1999
  • Willmann i inni, 2002
  • Integracja i dezintegracja w krajobrazie miast i miasteczek, 2006

POZNAŃ

  • KLASYCYZM. Materiały sesji SHS pażdziernik 1965, 1998
  • British book on conteporary arts..., 1995
  • Culture of the time of transformation. International congress, 1998

TORUŃ

  • Sztuka Torunia i ziemi chełmińskiej, 1986
  • Sztuka w kręgu Zakonu Krzyżackiego, 1995
  • Kościół i sztuka pobrzeża Bałtyku, 1998
  • Rzemiosło artystyczne i wzornictwo w Polsce. Zegary mechaniczne, 2000
  • Rzemiosło artystyczne i wzornictwo w Polsce. Biżuteria w Polsce, 2001
  • Dzieje i skarby kościoła Świętojańskiego w Toruniu, 2002
  • Rzemiosło artystyczne i wzornictwo w Polsce.Biżuteria w Polsce. Amulet – znak – klejnot, 2003
  • Rzemiosło artystyczne i wzornictwo w Polsce. Ludwisarstwo, 2003
  • Rzemiosło artystyczne i wzornictwo w Polsce. Zegary i zegarmistrzostwo, 2005
  • Teka komisji historii sztuki, tom X, 2005
  • Dzieje kościoła Mariackiego w Toruniu, 2005
  • Rzemiosło artystyczne i wzornictwo w Polsce.Biżuteria w Polsce. Treści – teksty – przesłania, 2006
  • Dzieje i skarby kościołów Torunia Podgórza, 2007
  • Rzemiosło artystyczne i wzornictwo w Polsce. Odlewnictwo, 2007
  • Historyczna sześćdziesiątka toruńskich historyków sztuki 1947-2007 (egz. E. Staszewskiej i egz. prof.dr hab. M. Poprzęckiej)
  • Rzemiosło artystyczne i wzornictwo w Polsce. Dawna i nowsza biżuteria w Polsce,2008
  • Liryka refleksyjna. Ze sztambucha Jerzego Remera (1888-1979), 2008
  • Rzemiosło artystyczne i wzornictwo w Polsce. Dawne i nowsze zegary w Polsce, 2009
  • Rzemiosło artystyczne i wzornictwo w Polsce. Biżuteria w Polsce Koral, perła i inne wątki, 2010
  • Toruń jest … jaki?, 2010
  • Dzieje i skarby kościoła Świętojakubskiego w Toruniu, 2010
  • Organy Torunia iokolicznych kościołów, 2011
  • Dawne i nowsze odlewnictwo w Polsce – wyroby żeliwne i inne, 2011
  • O biżuterii w Polsce, 2011

SZCZECIN

  • Sztuka średniowiecza na Pomorzu, 1991
  • 50 lat badań nad sztuką Szczecina i Pomorza Zachodniego, 1996
  • Badania nad sztuką Pomorza, 1998
  • Kultura i Sztuka Szczecina w latach 1800-1945, 1999
  • Hans Stettiner i Jan Szczeciński.Życie codzienne w Szczecinie w XX w., 2010

GDAŃSK

  • Studia z historii Sztuki i kultury Gdańska, 2003
  • Tradycjonalizm i neotradycjonalizm w sztuce XIX i XXI wieku na Pomorzu, 2012

LUBLIN

  • Złotnictwo na Lubelszczyźnie, 1998
  • Ikonografia Lublina, 1999
  • Życie artystyczne Lublina, 2001
  • Rzecz i rzeczowość w kulturze XX i XXI wieku, 2002
  • Myśl oko i ręka artysty, 2003
  • Artyści lubelscy i ich galerie w XX wieku, 2004
  • Biografia-Historiografia wczoraj i dziś, 2005
  • Grupa Zamek”. Historia – Krytyka – Sztuka, 2007
  • Bibliografia historii sztuki dawnego woj.lubelskiego za lata 1965-2000, 2008
  • Grupa Zamek”Konteksty-wspomnienia-archiwalia, 2010
  • ZAWSZE FRAGMENT ? Studia z historii kultury XX i XXI wieku, 2011

ŁÓDŹ

  • Piotrkowską na wprost, 1997
  • Konserwacja i restauracja dzieł sztuki. Część I, Malarstwo tablicowe, 1998
  • Konserwacja i restauracja dzieł sztuki. Część II, Malarstwo na płótnie, 1999
  • Konserwacja i restauracja dzieł sztuki. Część III, Malarstwo ścienne, 2000
  • Sztuka w Łodzi, 2000
  • Sztuka w Łodzi (2), 2003
  • Sztuka w Łodzi (3), 2005
  • Sztuka w Łodzi (4), 2007
  • Sztuka w Łodzi(5), 2008

WARSZAWA

  • O rzemiośle artystycznym w Polsce, 1976
  • Ubiory w Polsce, 1994
  • Kościuszko w oczach artystów i historyków, 1995
  • Rzemiosło artystyczne, 1996
  • Rzemiosło artystyczne 2, 2001
  • Fotografia od dagerotypu do galerii Hybrydy, 2008
  • Interpretować fotografię, 2009
  • Visibilia et Invisibilia , 2009

KIELCE

  • Dwór Polski w XIX wieku. Zjawisko historyczne i kulturowe:

I – 1990

II -1992

III – 1995

IV – 1998

V – 2000

VI – 2002

VII – 2004

VIII – 2006

IX – 2008

IX – 2010

SEMINARIA NIEBOROWSKIE

  • Sztuka i wartość, 1988
  • Projekt- Szkic- Bozzetto, 1993
  • Przemyśleć historię sztuki, 1994
  • Życie artysty, 1995
  • Historia a system, 1997
  • Już się ma pod koniec starożytnemu światu…Zmierzch, schyłek, upadek w historii sztuki, 1999
  • Rzeczywistość – Realizm – Reprezentacja, 2001
  • Twarzą w twarz z obrazem, 2003
  • Obraz zapośredniczony, 2005
  • Brak słów, 2007
  • Białostocki, 2009
  • Podmiot – podmiotowość, 2011

MATERIAŁY DO DZIEJÓW REZYDENCJI:

  • Architektura rezydencjonalna hist. Małopolski. Materiały Sesji SHS. Łańcut czerwiec 1975, Łańcut 1982
  • MATERIAŁY DO DZIEJÓW REZYDENCJI. Dawne woj. trockie, Księstwo Żmudzkie Inflanty Polskie, Księstwo Kurlandzkie, , TOM III b, IS PAN. Warszawa 1987
  • MDDR, woj. sieradzkie, Tom 1, SHS i IS PAN, 1990
  • MDDR, woj. poznańskie, Tom 1, 1991
  • Pałace i dwory w dawnym woj. sieradzkim 2, 1994
  • Pałace i dwory w dawnym woj. kaliskim 1, 1994
  • Pałace i dwory w dawnym woj. kaliskim 2, 1997
  • Pałace i dwory w dawnym woj. rawsko-mazowieckim 1, 1995

INNE:

  • Ochrona Zabytków rocznik 2, Dep. Konserwacji i ochrony Zabytków Min. Kultury i Sztuki + SHS (i kultury materialnej), Warszawa 1951
  • Malarstwo polskie okresu romantyzmu, wystawa objazdowa, Arkady, Warszawa 1958
  • Klasycyzm, IS PAN, 1968
  • Oryginał, replika, kopia, Desa – Arkady ,Warszawa 1971
  • Dzieło sztuki i zabytek, MKiS Gen. Kon. Zab., 1976
  • Sztuka lat trzydziestych, Warszawa 1991
  • Sztuka miast i mieszczaństwa XV-XVIII wieku w Europie Środkowo – Wschodniej, PWN, Warszawa, 1990
  • Wieś i miasteczko u progu zagłady. Materiały konferencji naukowej SHS, Wojnowice 1988, PWN, Warszawa 1991
  • Legnickie Pole, 1991
  • O wartości dzieła sztuki, Arkady 1968 W-wa
  • Pomniki Sztuki w Polsce, Tom III. Mazowsze i Podlasie, Arx Regia, Warszawa 1999

MEMORIAŁY :

  • Sarmatia Artistica, PWN, Warszawa 1968
  • Granice Sztuki, PWN, Warszawa 1972
  • In memoriam Joanni Białostocki, 1988
  • Sarmatia semper viva, SHS, Warszawa 1993
  • Nobile claret opus, Wyd. Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1998