Doroczna sesja naukowa Stowarzyszenia Historyków Sztuki odbędzie się w Szczecinie w dniach 22-23 listopada 2018 roku. Organizatorem sesji jest Oddział Szczeciński SHS.

 

Program sesji opiera się na dwóch założeniach:
1. Wybór miejsca naszej konferencji ma zwrócić uwagę na pojemność pojęcia niepodległości, jego inspirującą zawartość. Pożądane byłoby zastanowienie się nad fenomenem niepodległości, początkami artystycznej refleksji nad nią, relacjami między dążeniem do wyzwolenia a sztuką, ale nie tylko w perspektywie politycznej czy militarnej. Takim właśnie ujęciom powinien sprzyjać wybór Szczecina, a nie miejsc tradycyjnie wiązanych z wydarzeniami 1918 roku. Jest to miejsce, które nie ma żadnego bezpośredniego związku z historią odzyskania niepodległości w 1918, i zarazem region Polski o najsłabszych więziach historycznych z monarchią Piastów, oraz I i II Rzeczpospolitą. W 1945 roku, po włączeniu w granice państwa polskiego, znalazł się w ideowej próżni. Stał się w ten sposób potencjalnie polem refleksji – również artystycznej – nad legitymizacją nowych granic, w których niepodległość rozumiana była jako nowoczesność w duchu ideologii lewicowych. Było to miejsce rzeczywistej realizacji nowego mitu założycielskiego. Na polityczny mit ”Polski od nowa” nakładała się tradycyjna myśl wywodząca się z kręgów narodowych o granicy polskiej na Odrze i Nysie („ziemie piastowskie”). Ten węzeł ideologiczny, w którym sztuce przeznaczano istotną rolę w budowaniu świadomości, a więc istotną funkcję polityczną, jest nadal nie wyeksploatowanym polem historii sztuki, wskazującym na mniej lub bardziej uświadomione uwikłanie sztuki w procesy ideowo-polityczne. Szczególnie poprzez szeroko rozumiane procesy inwestycyjne, w tym organizacje pracy artystów, czyli umiejscowienie życia artystycznego w społecznym podziale pracy i jej finansowanie.

 

2. Drugie założenie wynika z sąsiedztwa stulecia naszej niepodległości z dominującym nurtem współczesności jakim jest tendencja modernizacyjna. Nowoczesność i związana z nią idea emancypacji narodziły się w czasach Oświecenia. Moment upadku Rzeczypospolitej nakłada się na oświeceniowe projekty uzdrowienia Polski. Splot tych okoliczności objawił się ze szczególną siłą w II RP ale także w planach władz PRL, a więc w czasach, kiedy idea awangardy uzyskiwała swoje dominujące miejsce w polskiej refleksji historyczno-artystycznej. Również III RP odwoływała się będzie w projektach transformacyjnych do modernizacyjnej utopii szczególnie w wymiarze kulturowym. Modernizacja i niepodległość narodowa, mogą pozostawać względem siebie w opozycji, lub przeciwnie. Nacjonalistyczna ideologia państwa jako „naturalnej” formy egzystencji narodu w oczach w zależności od zajmowanego stanowiska politycznego może wydawać się nowoczesna lub anachroniczna.
Te dwa założenia nie ograniczają innych propozycji, zwłaszcza takich, które będą miały na myśli bardziej systemowe cele i będą obejmowały dłuższe jednostki chronologiczne czy trudne problemy periodyzacji najczęściej wywiedzione z historii politycznej. Ważne wydaje się także zwrócenie uwagi na wyzwania metodologiczne z jakimi historyk sztuki świadomy narzędzi nowej humanistyki będzie musiał się zmierzyć podejmując problematykę politycznej niepodległości.
Należy wziąć po uwagę, że problem „niepodległości/nowoczesności” może być pojmowany zarazem opozycyjnie jak i komplementarnie, i ulec komplikacji w zależności od spotkania z różnymi siatkami pojęciowymi. Temat może być bowiem sprecyzowany bardzo różnie. Patrząc od strony artysty może to być psychologiczny konflikt wewnętrzny. Na poziomie deklaracji ideowych rzecz dotyczy komplementarności lub niespójności zawartych w programach artystycznych.
Na poziomie realizacji artystycznych jest to rzecz niespójności lub harmonii formy artystycznej. Inaczej będą się manifestować idee polityczne w zależności od osobistych inklinacji artysty, inaczej w przypadku realizacji zamówienia, w którym artysta występuje jako ekspert od wizualizacji, niezależnie od swych przekonań.
W sztuce o przeznaczeniu politycznym może występować konflikt między zleceniodawcą a artystą, lub pełna symbioza. Może to być konflikt ukryty lub jawny; może zostać ujawniony w otwartym dyskursie, lub pojawić się na poziomie „wewnętrznych sprzeczności” realizacji. Również sztuka niezaangażowana politycznie może okazać się wypowiedzią polityczną nie wprost, jako deklaracja sztuki jako sfery przeciwstawnej ideom politycznym, lub świadectwo niepisanej umowy o podziale „terytoriów politycznych”.
Tak zakreślony temat ukazuje problemowe spektrum jako niemożność ucieczki sztuki od polityki, i wskazuje na potencjalny konflikt miedzy tym co jest nowoczesnością w sztuce a nowoczesnością w polityce, co jest wolnością artystyczną a co jest obowiązkiem artysty jako członka wspólnoty narodowej, jako obywatela; i z drugiej strony jako obrońcy sztuki przed upolitycznieniem, lub przeciwnie jako walczącego o sztukę zaangażowaną, na co nakłada się pytanie: służba czy służebność?
Geopolityczne zamieszanie, które w naszym kraju przybiera postać sporu – często gwałtownego – o sens i role niepodległości i nowoczesności sprzyja spojrzeniu na sztukę pod kątem specyficznego dla artystów udziału w starciu koncepcji politycznych i społecznych.

 

Organizatorzy informują, że zgłoszenia zawierające skrót wystąpień (maksymalnie 1 strona) wraz z danymi kontaktowymi i afiliacją, należy nadsyłać do dnia 30 czerwca 2018 r. na adres: e.gwiazdowska@muzeum.szczecin.pl lub pocztą tradycyjną na adres Oddziału Szczecińskiego SHS: ul. Staromłyńska 27, 70-561 Szczecin. Szczegółowe informacje: Ewa Gwiazdowska, sekretarz O/Szczecińskiego SHS: tel. 797 705 218.


International Conference
Stained Glass from c. 1800 to 1945: Terminology – Periodization – Forms


Place:
Institute of Art History, Jagiellonian University
(Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego)
Grodzka 53, Kraków, Room 36

6. December

8.00-9.00 Registration, Room 36

9.00-10.00 Opening of the Conference

Jan Święch, Dean of the Faculty of History, Marek Walczak, Head of the Institute of Art History

Wojciech Bałus, Introduction

10.00-11.30 Tomasz Szybisty, The Project „A catalogue of Stained Glass Windows from 1800–1945 in the Roman Catholic Churches of the Krakow and Przemyśl Ecclesiastical Provinces”

Christina Wais, Interim Report of the current Project at the Austrian Academy of Sciences in Vienna: “Corpus Vitrearum – Medieval and Modern Stained Glass in Austria”. Methods, Goals and Practical Experience Based on the Researched Objects

11.30-12.00 Coffee break

12.00-14.00 Visit: Franciscan Church / St. Mary’s Basilica

14.00-15.00 Lunch

15.00-17.00 Jasmine Allen, Form, Style and Context: Exploring Intermediality in Nineteenthcentury Stained Glass

Daniel Parello, „From the Period of the Deepest Decline of German Ecclesiastical Art“. Should artistic Quality become a Criteria for an Inventory on Stained Glass?

17.00-17.30 Coffee break

17.30-19.30 Virginia Raguin, Eclectic Revival: Window, Painting, and Print in the United States

Martin Crampin, Medievalism in British Ecclesiastical Stained Glass

7. December

9.00-10.30 Valérie Sauterel, Camille Noverraz, The Functioning Mode and Development of Kirsch and Fleckner’s Workshop in Fribourg during the First Half of the 20th Century

Sílvia Cañellas, Núria Gil, Foreign Contributions in early 20th Century Stained Glass Windows of Catalonia

10.30-11.00 Coffee break

11.00-12.00 Cornelia Aman, Middle Ages or 19th Century? The Significance of Historical Interventions in the Documentation of and Research on Stained Glass – a short Working Report from CVMA Potsdam

Closing of the Conference

Lunch

The conference is financed by the Polish Ministry of Science and Higher Education.